Kỹ thuật sử dụng phân lân cho cây lúa: Rễ khỏe, bụi to, chắc hạt

Bài viết này sẽ chia sẻ với bà con chi tiết về vai trò của lân và cách bón lân chuẩn nhất cho đồng ruộng nhà mình.

1. Vai trò của phân lân đối với cây lúa là gì?

Nếu như phân Đạm giúp cây lúa đẻ lá, xanh mướt, phân Kali giúp cứng cây, chắc hạt, thì phân lân chính là "bộ máy kích hoạt" toàn bộ sức sống của cây lúa từ lúc vừa sạ xuống cho đến khi gặt hái.

Bà con có thể hình dung vai trò của lân qua những lợi ích thực tế sau:

• Kích thích bộ rễ phát triển cực mạnh: Lân giúp rễ lúa ra nhanh, mọc sâu và tỏa rộng. Bộ rễ có khỏe thì mới bám chặt vào đất, hút được nhiều nước và các chất bổ dưỡng khác để nuôi cây.
• Giúp lúa đẻ nhánh (nở bụi) sớm và tập trung: Cây lúa có đủ lân sẽ đẻ nhánh rất khỏe, các nhánh này đều là nhánh hữu hiệu (tức là nhánh sau này cho bông to), hạn chế tối đa nhánh vô hiệu (nhánh vô công rồi nghề, chỉ ăn bám chứ không cho hạt).
• Tăng cường sức đề kháng, chống chịu thời tiết: Lân giúp cây lúa cứng cáp hơn, chịu được cái rét hanh heo đầu vụ, chịu được hạn hán hoặc khi ngập úng. Đặc biệt, lân có khả năng "hạ phèn, giải độc hữu cơ" cực kỳ tốt cho những vùng đất bị nhiễm phèn hoặc đất bị ngộp rơm rạ.
• Thúc đẩy quá trình trổ bông, chắc hạt: Lân giúp hoa lúa nhanh hình thành, lúa trổ đều, bông dài, hạt mẩy và chín đồng loạt, hạn chế tối đa hạt lép cậy.

2. Cây lúa "ăn" và sử dụng lân như thế nào?

Nắm được tính nết "ăn uống" của cây lúa sẽ giúp bà con bón phân không bị lãng phí. Cây lúa sử dụng lân theo một quy trình rất đặc biệt suốt cả vụ vụ:

2.1. Giai đoạn đầu vụ (Từ khi sạ đến khi đẻ nhánh tối đa)

Đây là lúc cây lúa "thèm" lân nhất trong cuộc đời. Khi vừa nảy mầm, cây lúa cần ngay lân để ra rễ đầu tiên. Trong vòng 20 ngày sau sạ, nếu thiếu lân, cây lúa sẽ bị còi cọc, rễ ngắn, không đẻ được nhánh và lá có màu xanh đậm hơi tím (dấu hiệu lúa nghẹn rễ, thiếu lân). Giai đoạn này cây lúa hấp thụ đến 60 - 70% tổng lượng lân của cả vụ.

2.2. Giai đoạn giữa vụ (Làm đòng)

Lúc này cây lúa cần lân để nuôi đòng, tích lũy năng lượng bên trong để chuẩn bị cho việc trổ hoa. Lân lúc này được cây chuyển từ lá già lên các bộ phận non và đòng lúa.

2.3. Giai đoạn cuối vụ (Trổ bông đến chín)

Lúa không còn hút nhiều lân từ đất nữa mà chủ yếu dùng lượng lân đã tích trữ sẵn trong thân lá để dồn vào nuôi hạt, giúp hạt lúa vàng sáng, chắc hạt.

Lưu ý đặc biệt cho bà con: Khác với phân Đạm rất dễ tan và dễ bị rửa trôi theo nước, phân lân khi bón vào đất lại tan chậm và rất dễ bị đất "giữ chặt" (nhất là đất phèn). Nếu bón không đúng cách, phân sẽ nằm im trong đất mà rễ lúa không tài nào hút được, dẫn đến lãng phí tiền của.

3. Tóm lại: Tại sao thiếu lân là "tai họa" cho ruộng lúa?

Từ cách ăn uống của cây lúa ở trên, chúng ta có thể suy ra ngay tầm quan trọng cốt lõi: Lân chính là nền móng của năng suất.

• Có lân mới có rễ: Rễ không phát triển thì bón đạm, bón kali vào lúa cũng không ăn được, cây cứ vàng vọt rồi chết dần.
• Có lân mới có bông to: Thiếu lân đầu vụ, lúa đẻ nhánh ít, bụi lúa nhỏ xíu thì cuối vụ lấy đâu ra bông to, hạt nhiều.
• Lân là tấm khiên bảo vệ: Ở những vùng đất nhiễm phèn, nếu không có lân dằn mặt, chất độc trong đất sẽ làm rễ lúa bị đen, thối rễ, lúa bị ngộ độc hữu cơ (vàng lá chín sớm) ngay lập tức.

4. Kỹ thuật bón lân chuẩn nhất cho cây lúa đạt năng suất cao

Để phân lân phát huy tác dụng tối đa, bà con cần áp dụng công thức bón "Đúng lúc - Đúng lượng - Đúng cách".

4.1. Lựa chọn loại phân lân phù hợp với chất đất

• Đất chua, đất phèn, đất xám bạc màu: Bà con nên ưu tiên dùng Phân lân nung chảy (Lân Văn Điển, Lân Ninh Bình...). Loại này không tan trong nước nhưng tan tốt trong chất tiết của rễ lúa, giúp khử chua, hạ phèn cực tốt và giữ lân được lâu.
• Đất trung tính, đất phù sa ngọt: Bà con nên dùng Supe lân (Lân Lâm Thao...). Loại này tan nhanh trong nước, giúp cây lúa hấp thụ ngay lập tức để phát triển đầu vụ.

4.2. Thời điểm bón lân tốt nhất

Vì cây lúa cần lân sớm và lân tan chậm, bà con nên chia làm 2 đợt bón chính:

• Bón lót (Trước khi sạ hoặc cấy): Bón toàn bộ hoặc 70-80% lượng lân của cả vụ. Bà con rải phân lân đều trên mặt ruộng rồi tiến hành bừa trục lần cuối để vùi phân vào trong đất. Làm cách này, khi rễ lúa vừa ra là chạm ngay vào phân để ăn, giúp cây bén rễ nhanh, xanh ngay từ đầu.
• Bón thúc đợt 1 (Từ 7 - 10 ngày sau sạ): Nếu lượng bón lót chưa đủ, bà con bón nốt lượng lân còn lại kết hợp với Đạm và Kali để kích thích lúa bước vào giai đoạn đẻ nhánh rộ.

4.3. Liều lượng bón bao nhiêu là đủ?

Tùy thuộc vào giống lúa và chất đất, thông thường lượng bón cho 1 công (1.000m²) dao động từ:

• 30kg - 40kg lân thương phẩm (đối với đất phù sa, đất tốt).
• 45kg - 60kg lân thương phẩm (đối với đất phèn, đất bạc màu hoặc vụ Thu Đông thời tiết lạnh).

5. Mẹo nhỏ giúp bà con tăng hiệu quả khi bón lân

Không bón lân khi ruộng khô hạn: Phân lân cần có độ ẩm đất để rễ dễ hấp thu. Ruộng khô nứt nẻ bón lân sẽ hoàn toàn mất tác dụng.

• Kết hợp với phân chuồng ủ hoai: Nếu có điều kiện, bà con trộn lân với phân chuồng để bón lót. Chất hữu cơ trong phân chuồng sẽ giữ cho phân lân không bị đất phèn cố định lại, giúp lúa ăn lân dễ dàng hơn gấp đôi.
• Sử dụng công nghệ hiện đại: Hiện nay, việc sử dụng máy bay nông nghiệp để rải phân lân đang được nhiều nơi áp dụng. Máy bay giúp hạt phân rải đều tăm tắp, không bị chỗ dày chỗ mỏng, lại không quản ngại bùn lầy, giúp bà con tiết kiệm nhân công và bảo vệ sức khỏe.

Hy vọng với những chia sẻ mộc mạc và thực tế trên đây, bà con đã hiểu rõ hơn về "tính nết" của phân lân. Hãy áp dụng ngay kỹ thuật bón lót lân sớm, bừa vùi vào đất ngay vụ này để thấy ruộng lúa nhà mình bén rễ nhanh, nở bụi to và hứa hẹn một vụ mùa bội thu nhé! Chúc bà con trúng mùa, được giá!